Çevirileri

MATEMATİKSEL ELYAZMALARI | Karl Marx

Yayın Tarihçesi
İçindekiler
Tanıtım
İngilizce Yayımlayanların Notu
Türkçeye Çevirenin Notu

Yayın Tarihçesi

Karl Marx, "Matematiksel Elyazmaları" (çev. Öner Ünalan, 1. baskı, Başak Yayınlar, Ankara, Mayıs 1990, 284 sayfa).

[Sayfa başı]


İçindekiler[i]

Türkçeye Çevirenin Notu
İngilizce Yayımlayanların Notu
1968 Rusça Basıma Önsöz | S. A. Yanovskaya
Engels'ten Marx'a Mektup (Londra'da)
Engels'ten Marx'a Mektup (Ventor'da)
Marx'tan Engels'e Mektup (Londra'da)
DİFERANSİYEL HESAP ÜSTÜNE İKİ ELYAZMASI
"DİFERANSİYEL ÜSTÜNE" ADLI ÇALIŞMAYLA İLGİLİ TASLAKLAR VE EKLER
DİFERANSİYEL HESAP TARİHİ ÜSTÜNE
TAYLOR TEOREMİ, MACLAURIN TEOREMİ VE LAGRANGE'IN TÜRETİLMİŞ FONKSİYONLAR TEORİSİ
"DİFERANSİYEL HESABIN TARİHİ ÜSTÜNE" BAŞLIKLI ELYAZMASINA VE D'ALEMBERT YÖNTEMİNİN ÇÖZÜMLENMESİNE EKLER
Rusça Yayımlayanların Ekleri
I Marx'ın Başvurduğu Kaynaklardaki "Limit" Kavramı Konusunda
II Newton'un Marx'ça Anılan Lemma'ları Üstüne
III Leonhard Euler'in Sıfırlar Hesabı Üstüne
IV John Landen'in Residual Analysis'i
V Boucharlat'ya Göre Diferansiyel Hesap İlkeleri
VI Marx'ın Kullandığı Kaynak Kitaplarda Taylor ve MacLaurin Teoremleri ve Lagrange'ın Çözümsel Fonksiyonlar Teorisi
Notlar
Marx'ın Matematiksel Elyazmaları Üstüne Ek Gereçler
Karl Marx ve Matematik: Marx'ın Matematiksel Elyazmaları Üstüne | E. Kol'man
Hegel ve Matematik | Ernst Kol'man ve Sofya Yanovskaya
Hegel, Marx ve Kalkülüs | C. Smith
Marx'ın Başvurduğu Kaynaklar Dizini
Konular Dizini

[Sayfa başı]


Tanıtım

Öner Ünalan, Karl Marx'ın "Mathematical Manuscripts" (New Park Publications Ltd., 1983) adlı kitabını İngilizcesinden Türkçeye çevirmiştir ve kitap "Matematiksel Elyazmaları" adıyla Mayıs 1990'da, Murat Kurtulmaz'ın sahibi ve emekçisi olduğu Başak Yayınlar'ca basılmıştır.

S. A. Yanovskaya'nın[ii] hazırladığı ve 1968'de Moskova'da yayınlanan Karl Marx'ın "Matematiksel Elyazmaları" adıyla anılan matematik konulu elyazmalaları ikiye ayrılır: Birincisi, Marx'ın diferansiyel hesap, bu hesabın doğası ve tarihi üstüne özgün çalışmalarıdır; ikincisi ise, çalışmalarında kullandığı kitapların özetleri ve onlarla ilgili notlardır.[iii] Çeviri, kitabın İngilizce baskısında olduğu gibi, yalnızca Marx'ın az çok bitmiş elyazmalarını ve bunların ilk taslaklarını içermektedir. Ayrıca, elyazmaları üstüne Engels'in Marx'a yazdığı iki ve Marx'ın Engels'e yazdığı bir mektup; "Rusça Yayımlayanların Ekleri"; Ernst Kol'man'ın "Karl Marx ve Matematik: Marx'ın 'Matematiksel Elyazmaları' Üstüne" adlı makalesi; Ernst Kol'man ve Sonya Yanovskaya'nın "Hegel ve Matematik" adlı makalesi; Cyril Smith'in "Hegel, Marx ve Kalkülüs" adlı denemesi ve Marx'ın başvurduğu kaynaklar dizini yer almaktadır.[iv]

Burada, yayınevinin, "Matematiksel Elyazmaları"nın dizgi ve baskısına gösterdiği özeni vurgulamak gerekir.

[Sayfa başı]


İngilizce Yayımlayanların Notu[v]

Bu kitabın büyük kesimi, Profesör S. A. Yanovskaya'nın 1968'de Moskova'da yayımlanmış Karl Marx, Mathematicheskie Rukopsii'nden çevrildi (Anılan kitaba bu ciltte Yanovskaya, 1968 diye göndermede bulunulacak.) Bu kitap, Marx'ın matematiksel elyazmalarını, Rusça çevirilerinin yanısıra, orijinal biçimleriyle de içerir. (Bu elyazmalarının Rusçaya çevrilmiş parçaları 1933'te çıktı.) Diferansiyel hesap konusunda Marx'tan kalmış, az veya çok bitmiş elyazmalarını ve bunların ilk taslaklarını kapsayan Rusça yayının Birinci Bölümü'nü aldık. Marx'ın incelediği matematik kitaplarıyla ilgili alıntılardan ve yorumlardan oluşan İkinci Bölüm'ü (Yanovskaya, 1968) çevirmedik. 1930'dan beri bu elyazmaları üzerinde çalışmış olan Profesör Yanovskaya, bu kitap yayımlanmak üzereyken öldü. Birinci bölüme onun önsözünün, altı Ekinin ve Notlarının çevirisini kattık.
Bunlardan başka şunları aldık:
a) Bu yazmaların tartışıldığı, Engels'in Marx'a yazdığı iki ve Marx'ın Engels'e yazdığı bir mektuptan alıntılar;
b) Bu elyazmalarıyla ilk kopyalarının çıkarılmasından beri ilgilenmiş ve 1979'da İsveç'te ölmüş olan Sovyet Matematikçisi E. Kol'man'ın Yanovskaya 1968 üstüne incelemesinin Rusçadan çevirisi;
c) Yanovskaya ile Kol'man'ın 1931'de Pod Znamenem Markzisma dergisinde çıkmış, "Hegel ve Matematik" konulu bir makaleleri. Bu, Unter dem Banner des Marxismus adlı Alman dergisinde çıkmış versiyonundan çevrildi;
d) Cyril Smith'in bu kitap için yazdığı "Hegel, Marx ve Kalkülüs" konulu bir deneme.
Yanovskaya 1968'den alınan gereçleri ve E. Kol'man'ın incelemesini C. Aronson ile M. Meo çevirdi.
Marx ile Engels arasındaki mektupları ve Yanovskaya ile Kol'man'ın makalesini R. A. Archer çevirdi.

[Sayfa başı]


Türkçeye Çevirenin Notu[vi]

"Okur, bu kitabın biçimiyle ilgili kimi bilgileri Prof. S. A. Yanovskaya'nın yazdığı önsözün sonunda bulacaktır. Onlara şunları eklemekte yarar var: Ayraç içindeki İngilizce sözcükler, terimler, vb. eksik veya yanlış anlamaları önlemek için çevirence alıkonmuştur. Türkçeye çevirenin herhangi bir notunun, eklemesinin, vb. sonuna "-ç." konmuştur. "-Trans." İngilizceye çeviren, "-Ed." İngilizce yayımlayan ile ilgili notları, yorumları, vb. gösterir.

"Çeviride, elden geldiğince, alışılmış Türkçe matematik terimleri kullanıldı. Yalnız, eldeki matematik terimleri sözlüklerinde Türkçe karşılığı bulunmayan veya bulunup da yadırganan birkaç terime karşılık bulmak gerekti: increment-artım, decrement-eksilim, differentiation-farklılaştırma, derivation-türetim gibi...

"Bu not vesilesiyle, elinizdeki çeviriyi, onu gözden geçiren kızım Yosum'a[vii] armağan ettiğimi söylemek isterim."

[Sayfa başı]


i Karl Marx, "Matematiksel Elyazmaları" (çev. Öner Ünalan), 1. baskı, Başak Yayınlar, Ankara, Mayıs 1990, s. iii-iv.

ii Sofya Aleksandrovna Yanovskaya (1896-1966), Rus matematikçi. Matematik tarihi, matematiksel mantık ve matematik felsefesi alanlarında çalışmış; Sovyetler Birliği'nde matematiksel mantığın yenilenmesi yolunda çaba harcamıştır. Uzun yıllar Karl Marx'ın matematiksel elyazmaları üzerinde çalışmış ve yayıma hazırlamıştır.

iii Bkz.: Prof. S. A. Yanovskaya, "1968 Rusça Basıma Önsöz", ay., s.vii.

iv Bkz.: "İngilizce Yayımlayanların Notu", ay., s. vi.

v Ay., s. vi.

vi Ay., s. v.

vii Öner Ünalan'ın kızı Yosum Kurtulmaz, matematik doktorudur.